MENÜGİRİŞ YAP
Elektrik faturasına bakan pek çok işletme sahibi, "reaktif enerji bedeli" satırını görünce ne olduğunu tam anlayamaz. Ama ay ay birikiyor, kalem kalem büyüyor. Aslında bu ceza, önlenebilir bir sorunun faturası.
Şöyle düşünün: Bir bardağa bira doldurduğunuzda bardağın yarısı köpükle doluyor. O köpük yer kaplıyor ama içilemiyor. Elektrikte de benzer bir şey oluyor. Motorlar, trafolar ve bazı aydınlatma sistemleri çalışırken hem işe yarayan bir güç çekiyor hem de "boşuna" dolaşan, ama hattı meşgul eden bir güç üretiyor. Buna reaktif güç deniyor. Bu boşa giden güç, kabloları ve trafoları gereksiz yere yoruyor. Ekipmanlar normalden daha fazla ısınıyor, iletim kayıpları artıyor, gerilim dengesizleşiyor. Ve dağıtım şirketi de sizi bu yükten dolayı cezalandırıyor.
Kompanzasyon tam bu noktada devreye giriyor. İçindeki kondansatörler, sistemi sürekli izleyen kontrol rölesiyle birlikte çalışarak reaktif gücü şebekeden çekmek yerine yerinde karşılıyor. Güç faktörünüz düzeliyor, hat kayıplarınız azalıyor, trafonuz rahat nefes alıyor ve faturanızdaki o rahatsız edici kalem küçülüyor.
Yeşil Pano, reaktif enerji sorununu kökten çözmek isteyen işletmeler için sahada ölçüm yaparak ihtiyaca özel kompanzasyon sistemi tasarlıyor ve kuruyor.
Samsun'u diğer şehirlerden ayıran şey sadece limanı ya da büyüklüğü değil buradaki sanayinin 7/24 dönen, durmaksızın çalışan bir yapıya sahip olması. Gıda işleme tesisleri, soğuk hava depoları, liman vinçleri, tekstil atölyeleri... Bunların hepsi ağır elektrik yükleri anlamına geliyor.
Ve ağır yük demek, yüksek reaktif güç demek.
Samsun ilinde bir fabrikada kompanzasyon sistemi yoksa ya da eski ve yetersizse, trafo kapasitesinin önemli bir kısmı boşa harcanıyor. Kablolar aşırı akım taşıyor, ekipmanlar erken yıpranıyor. Üstüne bir de bölgenin nemli iklimini ekleyince iş daha da karmaşık hale geliyor. Nem, pano içlerinde yoğuşmaya ve izolasyon bozulmalarına yol açıyor, bu yüzden Samsun'a uygun bir kompanzasyon panosu hem elektriksel hem de fiziksel olarak sağlam olmalı.
Yeşil Pano olarak Samsun'daki tesislere yerinde ölçüm ve analiz yaparak başlıyoruz. Tablonuzu inceliyoruz, yük profilinizi çıkarıyoruz, ardından tam size göre bir sistem tasarlıyoruz. Kurulum bittikten sonra da takipten çıkmıyoruz, periyodik bakımla sisteminizin yıllarca verimli çalışmasını sağlıyoruz.
Kompanzasyon deyince akla hep tek tip bir pano geliyor. Oysa doğru sistem seçimi, tesisin yapısına göre büyük fark yaratıyor. Yanlış tipte kompanzasyon kurmak, bazen hiç kurmamak kadar sorunlu olabiliyor.
Sabit kompanzasyon, adından da anlaşılacağı gibi, her zaman aynı miktarda reaktif güç üreten sistemdir. Yükü neredeyse değişmeyen, sabit tempoda çalışan küçük tesisler için yeterli ve ekonomik bir çözümdür. Ama yük dalgalanıyorsa yetersiz kalır, hatta fazla kompanzasyona yol açarak sisteme zarar verebilir.
Otomatik kompanzasyon ise akıllı bir yapıya sahiptir. Bünyesindeki güç faktörü rölesi sistemi anlık olarak izler; yük arttığında kondansatör kademelerini birer birer devreye alır, yük azaldığında geri çeker. Üretim miktarı sürekli değişen, vardiyalı çalışan ya da farklı makinelerin dönüşümlü kullanıldığı tesisler için en isabetli seçim budur.
Merkezi kompanzasyon modelinde tüm tesisin reaktif güç ihtiyacı tek bir noktadan karşılanır. Yönetimi kolaydır, bakımı pratiktir. Yükün fabrika genelinde dengeli dağıldığı büyük tesislerde iyi çalışır.
Grup kompanzasyon, tesisin farklı hatlarını veya üretim bölgelerini ayrı ayrı ele alır. Her bölümün kendi ihtiyacı ayrıca karşılandığı için yük dengesizliği olan fabrikalarda çok daha doğru sonuçlar verir.
Bireysel kompanzasyon ise en ince ayarlı çözümdür. Kondansatör doğrudan motor veya ekipmanın yanına yerleştirilir, sadece o cihaz çalışırken devreye girer. Hat kayıplarını en aza indirmesi açısından en etkili yöntemdir — ama her ekipman için ayrı kurulum gerektirdiğinden maliyeti de en yüksek olandır.
Hangi tipin size uygun olduğunu söyleyebilmek için tesisinizi görmek gerekiyor. Yeşil Pano, ücretsiz saha ölçümüyle başlıyor ve gerçek veriye dayalı bir öneri sunuyor.
Kompanzasyon sistemlerinin temel amacı, güç faktörünü (cosφ) ideal seviyeye getirerek enerji sisteminin daha verimli çalışmasını sağlamaktır. Bu sistemler sayesinde:
Özellikle Samsun’daki sanayi ve ticari işletmeler için kompanzasyon, sadece teknik bir gereklilik değil aynı zamanda maliyetleri doğrudan etkileyen bir yatırımdır.
Kompanzasyon panosu; kondansatörler, kontaktörler, sigortalar ve reaktif güç kontrol rölesi gibi ekipmanlardan oluşan bir sistemdir. Bu pano, işletmenin ihtiyacına göre reaktif gücü otomatik olarak devreye alır veya çıkarır.
Bu sayede işletme, ihtiyaç duyduğu reaktif enerjiyi şebekeden çekmek yerine kendi sisteminde üretir ve kullanır. Bu durum hem şebeke kalitesini artırır hem de işletme maliyetlerini düşürür.
Kompanzasyon panoları kurulduktan sonra kendi kendine çalışan sistemler değildir. Zaman içerisinde:
Bu nedenle kompanzasyon sistemlerinin periyodik olarak kontrol edilmesi zorunludur. Özellikle mevsimsel değişiklikler, üretim artışı veya azalışı gibi faktörler sistemin yeniden ayarlanmasını gerektirir.
Düzenli bakım yapılmayan sistemlerde:
Genel olarak kompanzasyon panolarının ayda en az 1–2 kez kontrol edilmesi önerilir.
Samsun ili içerisinde bulunan elektrik dağıtım şirketlerinin enerji piyasası denetleme kurulu tarafından belirlenmiş olan aktif kullanım bedelinin belirli bir oranı reaktif enerji olarak açılır ise faturanıza ek bedel olarak reaktif enerji cezası veya reaktif bedel gelmektedir. Bu ceza oranları enerji piyasası denetleme kurulu tarafından belirlenir ve uygulanır. Dağıtım şirketleri haplar ve trafolarında oluşan bu düzensizlik için tüketiciye ekstra bir ücret bedel düzenler biz buna reaktif enerji cezası deriz.
Kompanzasyon panosunun içerisinde bulunan dört ana eleman vardır. Bunlar reaktif güç rölesi sigorta Kontaktör ve Kapasitörden oluşmaktadır. Bu ürünlerin birçoğu Ömürlü malzemedir. Bu Ömürlü malzemelerin takibinin yakından yapılması ayarlarının düzenlenmesi güç kaybetmiş olan Kapasitörlerinin yenilenmesi röleye bunun ayarlarının yapılması ve mevsim geçişleri gibi bir çok etken Kompanzasyon panosu bakımlı periyodik olarak zorunlu kılmaktadır. Birkaç ay ceza ödememek ceza ödemeyeceğiniz anlamına gelmez. Planlı bakım işletmenizin sigortasıdır.
Kompanzasyon pano ağlarının içerisinde bulunan tüm şalt malzemeleri sistemde tutan ve kullanılan elektrik enerjisine göre bunlara yön veren rölenin adına reaktif güç kontrol rölesi denmektedir. Bu rolle sistemin ihtiyacına göre bir çok ayar barındırmaktadır. Bu Ayarlar elektrik mühendisi veya elektrik teknikerleri tarafından hesaplanan ceza sınırları içerisinde set edilerek ceza gelmemesini sağlayacak şekilde düzenlenmelidir. Yönetimi gerçekleşmeyen reaktif güç kontrol röleleri faturanızla artışa ve reaktif cezaya sebep olur.
Samsun ili içerisinde bulunan işletme ve kuruluşların reaktif enerji ihtiyacını karşılamak için kurulu bulunan Kompanzasyon sisteminin enerji verimliliğini etkisi büyüktür. Mevcut transformatör ve trafoların en verimli ve etkin şekilde kullanılması için güç faktörü değerinin bir olması gerekmektedir. Güç faktörü değeri bir olmayan işletme ve kuruluşlar trafo kayıpları ve hat kayıplarıyla karşılaşmak zorunda kalır. Bu da enerji verimli düşmesi anlamına gelir.
Her ay düzenli olarak Standart raporlamanın yanı sıra Gelişmiş Enerji raporlarınızı da alırsınız.
Yeşil Pano A.Ş.ODTÜ Teknokent Bilişim ve İnovasyon Merkezi
Kurumsal
İletişim
Telefon